वीरगन्ज । देशभर गर्मी अत्यधिक बढिरहेको छ। तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियस नजिक पुगेको छ, जसले सर्वसाधारणको दैनिकी मात्र होइन, गर्भवती महिलाको स्वास्थ्यमा समेत प्रत्यक्ष असर पारिरहेको छ।
वीरगन्जस्थित एक वरिष्ठ प्रसूति तथा स्त्री रोग विशेषज्ञ डा. दिप्ती यादवका अनुसार, गर्भवती महिलाहरू गर्मीको कारणबाट विभिन्न स्वास्थ्य समस्यामा पर्ने सम्भावना धेरै हुन्छ। “गर्भवतीको शरीरमा पहिले नै हार्मोनल परिवर्तन भइरहेका हुन्छन्, त्यसमा मौसमको चरम असर थपिँदा ज्यान र पेटको बच्चा दुवै जोखिममा पर्न सक्छ,” डा. यादवले बताइन्।
गर्मीमा गर्भवती महिलामा देखिन सक्ने समस्याहरू
डा. यादवका अनुसार गर्मीले गर्भवती महिलामा निम्न स्वास्थ्य समस्या देखिन सक्छन् :
- डिहाइड्रेशन (पानीको कमी)
- रक्तचाप घट्ने वा बढ्ने
- चक्कर लाग्ने र मुटु ढुकढुकी असामान्य हुने
- गर्मीका कारण सूजन आउने (हात, खुट्टा, अनुहार)
- घामले एलर्जी वा छालामा पोल्ने
- असहजता र निद्रा नआउने
- गर्भपतन (Miscarriage) को सम्भावना बढ्ने
डा. यादवद्वारा सुझाइएका सावधानीहरू
- पर्याप्त पानी र तरल पदार्थको सेवन
गर्मीमा धेरै पसिना आउने भएकाले शरीरमा पानीको मात्रा कम हुन जान्छ। “गर्भवती महिलाले दिनमा कम्तीमा ३–४ लिटर पानी पिउनुपर्छ,” डा. यादवको सुझाव छ। नरिवल पानी, मौसमी फलफूलको रस, ओआरएस, सुप र झोलिलो खानेकुरा उपयोगी हुन्छन्।
- फोहोर वा खुला बजारको खाना नखानुहोस्
गर्मीमा खाद्यजन्य विषाक्तता (Food Poisoning) को खतरा हुन्छ। त्यसैले घरमै पकाएको ताजा खाना खानुपर्छ। धेरै मसलेदार, चिल्लो तथा तारेका खाना टाढा राख्नुपर्ने डा. यादव बताउँछिन्।
- घाममा जानु परे टोपी, छाता वा स्कार्फ अनिवार्य प्रयोग गर्नुहोस्
बिहान १० बजेपछि दिउँसो ४ बजेसम्मको समय अत्यधिक गर्मी हुने समय हो। यस्तो बेलामा निस्किनुपरे टोपी, छाता, सनस्क्रिन र कूल कपाल वा फुकिलो लुगा प्रयोग गर्नु आवश्यक छ।
- आरामदायी र सुत्केरीअनुकूल कपडा लगाउनुहोस्
गर्मीमा सुकन, कटन वा फोहोर नच्यापिने कपडा लगाउनु स्वास्थ्यका लागि लाभदायक हुन्छ। शरीरलाई पसीना आउन दिई हावापानी सुहाउने कपडा लगाउनु आवश्यक छ।
- नियमित चिकित्सकीय परामर्श
गर्मीमा देखिएको सानो लक्षणलाई पनि हल्का नलिनुहोस्। डाक्टरको सल्लाह अनुसार नियमित स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदै जानु जरुरी छ।
- पर्याप्त आराम गर्नुहोस्
गर्मीमा शरीर छिट्टै थाक्ने भएकाले दिनमा केहीपटक आराम गर्नुपर्छ। सुत्ने समयमा पनि प्रशस्त हावा लाग्ने ठाउँ रोज्नुहोस्। निद्राको कमीले मानसिक तनाव बढ्न सक्छ।
गर्भवती महिलाका लागि डा. यादवको विशेष सन्देश :
“मातृत्व एउटा सुन्दर यात्रा हो, तर सजग र सन्तुलित जीवनशैली बिना यो यात्रा जटिल बन्न सक्छ। विशेषगरी गर्मीयाममा गर्भवती महिलाले आफू र शिशुको सुरक्षामा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। तपाईं स्वस्थ भए मात्र बच्चा सुरक्षित रहन्छ।”
गर्मीको मौसममा गर्भवती महिलाको स्वास्थ्यमा धेरै प्रकारको असर देखिन सक्छ। त्यसैले खाना, पानी, लुगा, आराम र चिकित्सकीय निगरानीमा विशेष ध्यान दिनुपर्ने डा. यादवको सुझाव छ। सानो लापरवाहीले ठूलो जोखिम निम्त्याउन सक्छ, त्यसैले घरपरिवार र आफन्तहरू पनि गर्भवती महिलालाई आवश्यक सहयोग गर्न सदैव तत्पर रहनुपर्छ।
